تحول در کتابخانه مجلس؛ گامی نو برای احیای پژوهش و تعاملات بین‌المللی

کتابخانه، موزه، و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی با قدمتی نزدیک به یک قرن به یکی از مراکز مهم علمی و فرهنگی کشور تبدیل شده است. اهمیت این کتابخانه در منابع بی‌نظیری است که در بخش‌های نسخ خطی، موزه، اسناد، و کتاب‌های چاپی خود دارد.

این کتابخانه از سال 1291 در عمارت قدیمی مجلس شورای ملی برای استفاده نمایندگان ایجاد شد، هرچند ایده اولیه آن به دوران انقلاب مشروطه بازمی‌گردد. در آن زمان، نمایندگان مجلس تصمیم گرفتند کتابخانه‌ای راه‌اندازی کنند که نیازهای علمی و اطلاعاتی آن‌ها را تأمین کند.

فعالیت‌های پژوهشی و انتشاراتی کتابخانه در سال 1375 آغاز شد و این مجموعه به‌عنوان یکی از پیشگامان دیجیتال‌سازی اسناد و نسخ خطی شناخته می‌شود، روندی که در دهه 80 دسترسی محققان به منابع کتابخانه را بهبود بخشید. بااین‌حال، در برخی دوره‌ها، کتابخانه از اهداف اصلی خود فاصله گرفت.

در مردادماه امسال، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، مسعود معینی‌پور، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم، را به ریاست کتابخانه منصوب کرد. او نیز در ادامه، علی ططری، تاریخ‌پژوه و نویسنده، را به معاونت پژوهشی این مجموعه برگزید. ططری که تجربه مدیریتی و پژوهشی قابل‌توجهی دارد، پیش‌تر نیز در این کتابخانه فعالیت‌های مهمی در حوزه تاریخ شفاهی و اسناد پارلمانی انجام داده است.

برنامه‌ها و اولویت‌های معاونت پژوهشی

بازگشت به دوران شکوه گذشته:
ططری در مصاحبه‌ای اعلام کرد که تلاش دارد با بهره‌گیری از تجربه‌های گذشته و تدوین برنامه‌های جدید، کتابخانه را به جایگاه پیشروی خود در ارائه خدمات علمی بازگرداند. او بر احیای ارتباط با پژوهشگران، انتشار آثار علمی، و تمرکز بر میراث اسلامی و ایرانی تأکید کرد.

نشست‌های تخصصی:
یکی از اهداف معاونت پژوهشی، برگزاری نشست‌های تخصصی در حوزه‌هایی نظیر نسخ خطی، تاریخ پارلمان، و مطالعات اسلام‌شناسی است. همچنین، دبیرخانه همایش تاریخ مجلس که از سال 1389 فعال بوده، مجدداً احیا خواهد شد.

حمایت از پایان‌نامه‌ها:
در راستای تعامل با دانشگاه‌ها، حمایت از پایان‌نامه‌های مرتبط با مجلس و علوم انسانی در دستور کار قرار گرفته است. ططری اعلام کرد که کتابخانه منابع ارزشمند و کمتر شناخته‌شده‌ای دارد که می‌تواند به تحقیقات دانشجویان و پژوهشگران کمک کند.

انتشار آثار معوق:
یکی دیگر از برنامه‌های معاونت، انتشار طرح‌های پژوهشی و فهرست‌های نسخ خطی است که انتشار آن‌ها به تعویق افتاده بود. به گفته ططری، فهرست جلد 58 نسخ خطی به‌زودی منتشر خواهد شد.

احیای روابط بین‌المللی:
در سال‌های اخیر، ارتباط کتابخانه مجلس با نهادهای بین‌المللی مانند ایفلا و ایکا کاهش یافته بود. معاونت پژوهشی برنامه‌هایی برای بازگشت به این حوزه و حضور فعال در مجامع بین‌المللی تدوین کرده است.

افزایش دسترسی به خدمات:
در دوره جدید، ساعت‌های فعالیت کتابخانه افزایش یافته و برنامه‌هایی برای ارائه خدمات در روزهای تعطیل نیز در حال تدوین است. ططری تأکید کرد که کتابخانه مجلس متعلق به همه ملت ایران است و باید به‌عنوان یک مرکز پژوهشی باز و در دسترس عمل کند.

این اقدامات نشان‌دهنده عزم جدی مدیریت جدید برای ارتقای جایگاه کتابخانه مجلس به‌عنوان یکی از مراکز پیشرو فرهنگی و علمی کشور است.